خودروسازان خصوصی نصف شدند

  نیازی به ماشین حساب نیست، با انگشتان دست هم می‌توان آمار تولید خودروسازان خصوصی را در بهار امسال حساب کرد.
البته چندان انتظاری هم از خصوصی‌ها نمی‌رود، زیرا بزرگ‌تر از آنها که همان خودروسازان دولتی باشند نیز هم اکنون در کار تولید مانده و کم آورده‌اند.


این روزها مشکلات مالی در صنعت خودرو به حدی رسیده که ایران خودرو و سایپا نیز به عنوان بزرگان این صنعت، زیر بار مشکلات کمرخم کرده‌اند، حال خصوصی‌ها که نه حمایت‌های دولتی به خود می‌بینند و نه دست‌شان به جایی بند است، دیگر جای خود دارند. البته باز هم باید به خصوصی‌ها دست مریزاد گفت، چون به عکس دولتی‌ها با رشد تولید روبه‌رو شده‌اند. بنابر آماری که وزارت «صنعت، معدن و تجارت» اعلام کرده و روی سایت انجمن خودروسازان قرار گرفته است، شرکت‌های خودروساز بخش خصوصی در بهار امسال تنها نه هزار و 364 دستگاه خودرو سواری به تولید رسانده اند و این موضوع از رشد دو هزار و 269 دستگاهی تولیدات بخش خصوصی نسبت به بهار سال 90 حکایت دارد.
از مجموع 10 خودروساز خصوصی که نام شان در لیست انجمن خودروسازان به عنوان شرکت بخش خصوصی آمده، شش شرکت اصلا تولید نداشته‌اند، یک شرکت به اندازه انگشتان یک دست تولید کرده و دو شرکت نیز تیراژی تنها چند صد دستگاهی را به خود می‌بینند.
در واقع خودروسازان بخش خصوصی باید رشد تیراژ خود را مدیون چینی‌ها باشند، زیرا «مدیران خودرو» به عنوان شرکتی که محصولات MVM چین را تولید می‌کند، با افزایش تولید روبه‌رو و سبب شده آمار کلی تولیدات بخش خصوصی رشد کند.
البته به جز «مدیران خودرو»، چهار شرکت دیگر یعنی «بم خودرو»، «راین خودرو»، «سنابادخودرو» و «کرمان موتور» نیز محصولات چینی به تولید می‌رسانند، اما در بهار امسال کارنامه‌ای بسیار ضعیف را از خود به جا گذاشته‌اند. اوضاع تولید در بخش خصوصی به حدی وخیم است که شرکت‌های «زاگرس خودرو»، «مرتب»، «بن رو» و «تاپکو» را عملا باید حذف شده از عرصه خودروسازی کشور بدانیم، هرچند وضع باقی شرکت‌ها نیز به جز «مدیران خودرو» چندان تعریفی ندارد. در این میان، زاگرس خودرو شرکتی بود که با پروتون مالزی همکاری می‌کرد و اتفاقا روزهای خوبی را نیز در ایران پشت سر می‌گذاشت، اما در نهایت به دلیل تفاهم‌نامه‌ای که سایپا با طرف مالزیایی امضا کرد، زاگرس خودرو عملا از دور خارج و در نهایت به تعطیلی کشیده شد.این در حالی است که تفاهم‌نامه سایپا و پروتون نیز به جایی نرسید و این وسط فقط یکی از خودروسازان بزرگ بخش خصوصی از عرصه تولید کنار رفت. همچنین شرکت بن رو نیز که فیات سی ینا را به مونتاژ می‌رساند و کلی هم از این خودرو را پیش‌فروش کرد، به دلیل مشکلات مالی و قطع ارتباط فیات، نتوانست به حیات خود ادامه بدهد و حتی کار مسوولان آن به جاهای باریک نیز کشیده شد.
البته سایپایی‌ها سال گذشته خبر از خرید «بن رو» دادند و قرار بود تولید فیات ادامه پیدا کند، اما تا به امروز که چنین اتفاقی رخ نداده است.
چرا خصوصی‌ها ضعیف‌اند
اما اگرچه هنوز هم مسوولان و مشتریان ایرانی چندان اطمینان و دل‌خوشی نسبت به کیفیت محصولات چینی ندارند، اما چه بخواهیم و چه نخواهیم، در حال حاضر چین را باید بازیگر اصلی در بخش خصوصی صنعت خودرو بدانیم.
به اعتقاد کارشناسان، یکی از دلایل مهم روی آوردن خودروسازان خصوصی به چینی‌ها، ضعف آنها است.
در اين مورد که چرا خودروسازان بخش خصوصي ضعیف‌اند و از تيراژ پاييني برخوردارند و توان توليد آنها بالا نيست، دلايل مختلفي بيان مي‌شود که مهم‌ترين آنها حول مسائل مالي و محدودیت‌های بین‌المللی مي‌چرخد.
در واقع تيراژ و سهم اندک خودروسازان بخش خصوصي را بسياري از کارشناسان و البته خود مسوولان اين بخش، نتيجه بحران مالي و عدم تامين به موقع قطعات و همچنین محدودیت‌های بین‌المللي مي‌دانند. کمبود نقدينگي به جای خود اجازه توليدي انبوه يا حداقل قابل قبول را به خودروسازان خصوصي نمي‌دهد و از آن سو محدودیت‌های بین‌المللی نیز فرصت همکاری خصوصی‌ها با بزرگان خودروسازی دنیا را گرفته است.
اين بحران مالي و آن محدودیت‌های بین‌المللی، معمولا مشکل ديگري نيز براي خودروسازان خصوصي پديد مي‌آورد و آن، ايجاد تعهدهاي خارج از توان آنها است.
در واقع خصوصي‌ها که مانند خودروسازان نيمه دولتي از توان مالي مناسبي برخوردار نبوده و دست حمايت دولت را نيز روي شانه‌هاي خود احساس نمي‌کنند، با پيش‌فروش خودروهايي که مشخص نيست شرايط توليد آنها چه زماني فراهم مي‌شود، براي خود تامين نقدينگي مي‌کنند. اين در شرايطي است که آنها معمولا نمي‌توانند تعهدات خود را سروقت انجام بدهند و از همين رو گاهي با اعتراض مشتريان روبه‌رو شده و به دردسر مي‌افتند. در گذشته حتی شرکت‌هایی مانند «زاگرس خودرو» و «تاپکو» به حدی تعهدات عقب افتاده داشتند که کارشان به تحصن و شکایت مشتریان کشید و دست آخر هم نتوانستند خودروهای ثبت نامی را تحویل دهند. در حال حاضر، تمام محصولات بخش خصوصي خودروسازي ايران، مونتاژي و در نتيجه به طور مستقيم، وابسته به قطعات وارداتي هستند؛ بنابراين اصلا عجيب نيست که با شرايط فعلي، تامين قطعات در روند و روال مناسبي صورت نگيرد.
به هر حال، وقتي خودروسازان نتوانند به موقع و در حجمي مناسب، گشايش اعتبار کنند، تامين قطعات مورد نياز آنها نيز در شرايط طبيعي انجام نمي‌شود و قطعات، با تاخير به دست آنها مي‌رسد و اين موضوع به توليد اندک خصوصي‌هاي خودروساز مي‌انجامد.
چین و چین و چین
اما نگاهی به آمار بیندازیم و ببینیم هر یک از خودروسازان خصوصی در بهار امسال چه کارنامه‌ای از خود به جا گذاشته اند.
از مجموع هشت هزار و 464 دستگاه خودرو سواری که در بخش خصوصی طی بهار امسال به تولید رسیده، بالای 90 درصدشان چینی است و تعداد محدودی را کره‌ای‌ها و ژاپنی‌ها تشکیل داده‌اند.
در این بین، «مدیران خودرو» توانسته حدود هشت هزار و 100 دستگاه انواع محصولات چری چین را طی سه ماه نخست امسال به تولید برساند و رشدی حدودا سه هزار و 400 دستگاهی را تجربه کند. این شرکت در سه ماه نخست امسال، یک هزار و 200 دستگاه MVM مدل 110، دو هزار و 900 دستگاه MVM مدل 530 و چهار هزار و 400 دستگاه MVM مدل X33 را به تولید رسانده است.
پس از «مدیران خودرو» در حالی «گروه بهمن» توانسته لقب دومین خودروساز بزرگ بخش خصوصی کشور را ازآن خود کند که بر خلاف معمول، با افت تیراژ روبه‌رو شده است. این شرکت که مزدا3 و مزدا2 را به مونتاژ می‌رساند، در سه ماه نخست امسال تنها 505 دستگاه تولید داشته و این موضوع از افت یک هزار و 278 دستگاهی «بهمن» حکایت دارد. طبق آمار، بهمنی‌ها در بهار امسال 161 دستگاه مزدا3 را تولید کرده و تیراژ مزدا2های تولیدی آن نیز به 344 دستگاه می‌رسد.
«گروه بهمن» معمولا با افت تیراژ روبه‌رو نمی‌شود، اما ظاهرا این بار مشکلات و محدودیت‌ها بر این شرکت نیز فائق آمده است. بهمنی‌ها به تازگی قرارداد همکاری مشترک با بزرگ‌ترین خودروساز چین یعنی FAW امضا کرده اند و بناست تا از نیمه دوم امسال محصولات این شرکت چینی در «گروه بهمن» مونتاژ شود.
از بهمنی‌ها بگذریم و به سراغ «خودروسازان راین» برویم، شرکتی که در مقایسه با بهار سال گذشته با افتی 171 دستگاهی روبه رو شده است.
مسوولان «خودروسازان راین» عنوان کرده‌اند که دیگر هیوندایی ورنا را مونتاژ نمی‌کنند و آمار نیز حکایت از خداحافظی ورنا دارد.
همچنین دیگر محصول «خودروسازان‌راین» یعنی هیوندایی آوانته نیز تنها 38 دستگاه تیراژ داشته که در این بین، 31 دستگاه با دنده معمولی تولید شده و هفت دستگاه باقیمانده نیز دنده اتومات به حساب می‌آیند. راین خودرویی‌ها نیز از قافله چینی‌ها عقب نمانده و در بهار امسال 320 دستگاه محصول چینی (ولیکس C30) را مونتاژ کرده است. با این وضع تولید، باید «خودروسازان راین» را نیز چینی ساز به حساب بیاوریم، زیرا با توجه به تیراژ اندک هیوندایی آوانته، این شرکت نیز به زودی تنها خودرو چینی تولید خواهد کرد.
اما دیگر خودروساز بخش خصوصی کشور به نام «خودروسازان بم» نیز که خودرو چینی تولید می‌کرد، در سه ماه ابتدایی امسال حتی یک دستگاه تیراژ هم نداشته است.
این شرکت که روزگاری فولکس گل را به مونتاژ می‌‌رساند و محدودیت‌های بین‌المللی سبب شد از تولید گل محروم شود، لوبوی چینی را تولید می‌کرد، اما گفته می‌شود این محصول نیز دیگر تولید نخواهد شد.
لوبو خودرویی متعلق به شرکت‌ هافی موتور چین به حساب می‌آید و قرار بود جانشین فولکس گل شود، اما مشخص نیست در نهایت چه اتفاقی افتاد که لوبو رفت.
لیفان و ویانا صفر شدند
اگرچه آمار سایت انجمن خودروسازان از صفر بودن تولید دو شرکت «سنابادخودرو توس» و «کرمان موتور» حکایت می کند، اما ظاهرا اختلاف نظر این دو با انجمن خودروسازان است که سبب شده عدد «صفر» مقابل ستون تولید آنها قید شود.
این گمانه‌زنی از آن جهت است که معمولا خودروهایی که تولید نمی‌شوند یا تیراژ پایینی دارند، نامشان در لیست ارزیابی سطح کیفی ماهانه نمی‌آید، اما در گزارش اخیر، هم نام لیفان کرمان موتور به چشم می‌آید و هم ویانای سنابادی‌ها.
اما آخرین شرکتی که نامش در لیست خودروسازان خصوصی گنجانده شده، «مرتب» است. این شرکت که روزگاری موسو و پاژن را تولید می‌کرد، در آمار بهار امسال تولیدی یک دستگاهی را از خود به جا گذاشته، اما نام خودرو تولیدی مشخص نیست. ظاهرا قرار است این شرکت تغییر نام داده و دوباره محصولاتی از سانگ یانک کره را مونتاژ کند.
منبع : دنياي اقتصاد